Deze week voelde als sprookjesland. Microsoft 365 lag er bijna een etmaal uit. De FAA zette het binnenlandse vliegverkeer in de Verenigde Staten stil. Bij de banken haperden transacties. Op nieuwssites en grote merken kwam via Optimizely kwaadaardige code mee. En op 17 november degradeerde het interne netwerk van de NSA.
Vijf grote haperingen in zes dagen. Dan wil je één oorzaak. Iets groots. Capabele aanvalsagenten die rondlopen, terwijl niemand het hardop zegt en niemand bewijs deelt. Stilte van de NSA en van de banken zou dan het bewijs zijn, want daarover treden ze niet naar buiten.
Ik heb die hypothese naast de meldingen gelegd.
Wat de meldingen zeggen
Microsoft beschrijft drie dingen die samenkwamen. Een fout in gatewaysoftware, aanwezig sinds juli. Extra verkeer nadat Teams terugschakelde naar de hoofdgateway. Ongeveer veertien procent van de gatewaycapaciteit stond al uit. In minder dan twee uur was meer dan tachtig procent van die servers niet meer aanspreekbaar. In het voorlopige rapport staat het zo: een technisch probleem, los van cyber en los van AI-agenten. De storing liep van 12 november, 16:20 UTC, tot 13 november, 16:10 UTC.
De FAA kondigde op 13 november rond half vier ’s middags Amerikaanse tijd een landelijke grondstop af. Om 20:15 uur lokale tijd ging het luchtruim weer open. De dienst schrijft de verstoring toe aan oud materieel dat instabiel werd toen data het netwerk van de luchtverkeersleiding overspoelde, tijdens werk van leverancier L3Harris op een locatie in El Dorado, Arkansas. De FAA zegt geen aanwijzing te zien voor een cyberaanval of een actor van buitenaf. United zat midden in die grondstop. NBC rekende maandag ook een storing bij de systemen van United tot dezelfde reeks.
Bij de banken begon de melding bij JPMorgan Chase. Een softwarebug in eigen hardware, zo schreef de bank. Andere instellingen liepen mee waar ze een transactie met Chase deelden. Zelle zei dat de eigen dienst bleef draaien. Chase sprak van geen aanwijzing voor cyber.
Optimizely is het incident dat een aanval was. Op 16 november laadde een script van die dienst, een script dat sites al vertrouwden, kwaadaardige code op pagina’s van nieuwsorganisaties en grote merken. Onderzoekers van Report URI telden bestanden bij 178 organisaties. Optimizely zegt het lek gedicht en de code verwijderd te hebben. Dat is een ketenaanval op een gedeeld stuk gereedschap. De andere storingen krijgen er geen gezamenlijke dader door.
De NSA meldde op 17 november tijdelijke achteruitgang tijdens gepland onderhoud. Het ging om NSANet, het netwerk voor intern gerubriceerd verkeer. De dienst zei dat missiekritische capaciteit bleef werken. Jay Clayton, directeur van de nationale inlichtingendienst, zei dat een softwarepatch systemen niet terugbracht zoals verwacht, en dat er geen aanwijzing was voor inmenging van buitenaf. Een dag later noemde hij de reeks aparte storingen bij onderhoud en technische wijzigingen. Vanuit het Witte Huis zei Marco Rubio dat Microsoft, de FAA en de banken in de informatie die hij had niets met elkaar te maken hadden.
De samenloop die de hypothese voedt
Op diezelfde 17e november publiceerde OpenAI een stuk over samenwerking met de NAVO aan cyberverdediging. Via het programma Daybreak krijgen gecontroleerde verdedigers toegang tot zwaardere modellen, voor werk als code nakijken, verdachte activiteit onderzoeken en fixes testen. De datum valt samen met de NSA-storing. Een samenloop op de kalender is een slechte plot. De aankondiging gaat over verdedigers.
Mythos hoort in dat gesprek als naam van een afgeschermd model, de uitvoering van Claude die voor gecontroleerd cyberwerk minder drempels heeft dan de publieke versie. Anthropic zette Mythos 5.2 op 9 november klaar voor organisaties in een verificatieprogramma. Dat is dagen vóór deze week, en het is een toegangsregel voor verdedigers. Het verklaart Microsoft, de FAA of de banken niet.
Wat er overblijft
Occam snijdt hier tegen het gevoel in. Eén verborgen oorlog is het zwaardere verhaal. Lichter is een week waarin patches, oud materieel en één echte ketenaanval door elkaar liepen. Stilte is daar ook geen tegenbewijs. Een inlichtingendienst liveblogt niet over een intern netwerk. Een bank die een bug meldt, zegt iets, al is de zin kort.
Wat blijft, is de les van de vorige stukken. Iets kan er normaal uitzien terwijl de laag eronder van een ander is. Bij Optimizely was de pagina nog van het nieuwsmerk. Het script kwam van een leverancier. Bij de rest was de verleiding omgekeerd: alles leek één hand, terwijl de meldingen aparte pech beschrijven.
Vijf storingen in zes dagen horen vragen op te roepen. Die vragen zijn gesteld, in het Congres en door de bedrijven zelf. Het antwoord dat er nu ligt is saaier dan een Tom Clancy. Saai is hier het betere bericht.
Bronnen: Ars Technica over Microsoft, de FAA, NBC over de week, Banking Dive over Chase, Malwarebytes over Optimizely, de NSA, The Record, het Witte Huis, OpenAI over de NAVO, Anthropic over Mythos.